Istok i zapad

Istok i Zapad izlazi 1924. i dijeli se na dva nejednaka toka. Prvi razlaže ono što autor naziva zapadnim iluzijama: vjeru u progres, praznovjerje nauke, praznovjerje života, te imaginarne strahove koji zaklanjaju stvarne opasnosti. Polazna dijagnoza je oštra i data odmah u prvoj rečenici knjige: savremena zapadna civilizacija javlja se u historiji kao anomalija, jedina koja se razvila na čisto materijalnim temeljima, uz odgovarajuće intelektualno nazadovanje čiji početak Guènon smješta u renesansu. Dekartovo svođenje inteligencije na razum je za njega prelomna tačka poslije koje čisti intelekt, kao sposobnost neposrednog metafizičkog saznanja, iščezava iz zapadnog vidokruga. Drugi tok knjige razmatra mogućnost zbližavanja: jalove pokušaje dosadašnjih susreta, usaglašavanje principa i konačno konstituisanje intelektualne elite, malobrojne skupine koja bi obnovila prekinutu vezu sa živim tradicijama i time omogućila Zapadu povratak sopstvenim načelima. Prvi korak, insistira on, mora učiniti Zapad, jer je Zapad taj koji je skrenuo.

Ezoterizam Dantea je objavljen godinu dana kasnije, 1925. godine, i predstavlja primjenu istih načela na jedan konkretan spomenik zapadne književnosti. Polazište je Danteov vlastiti poziv iz devetog pjevanja Pakla, upućen onima kojima je razum zdrav, da nauk potraže ispod vela čudnovatih stihova, te njegova tvrdnja iz Gozbe da se spisi imaju tumačiti kroz četiri smisla. Opšta saglasnost tumača priznaje doslovni, filozofsko-teološki i političko-socijalni sloj; Guènon tvrdi da je četvrti smisao inicijacijski i metafizički po svojoj prirodi, i da upravo on povezuje ostale u cjelinu.